Je weet inmiddels dat PFAS zich opstapelt in je lichaam. Maar waar precies, hoeveel, en hoe snel raak je er weer van af? Tot voor kort kon niemand die vraag voor de meeste PFAS-stoffen echt goed beantwoorden. RIVM werkt daar nu aan met een nieuwe generatie rekenmodellen.

Waarom is dit zo lastig te meten?

PFAS is geen eenduidige stof, het is een verzamelnaam voor duizenden chemische verbindingen die zich stuk voor stuk anders gedragen in je lichaam. Sommige PFAS-varianten binden zich vooral aan eiwitten in je bloed, andere hopen zich meer op in de lever of nieren, en de uitscheiding via urine verloopt per stof in een ander tempo. Om te kunnen berekenen hoeveel PFAS-inname via voeding en drinkwater daadwerkelijk leidt tot een verhoogde concentratie in je bloed, is een wiskundig model nodig dat die verdeling nabootst: een Physiologically Based Kinetic-model, kortweg PBK-model.

Wat is er nieuw?

RIVM selecteerde de PFAS-stoffen die het meest bijdragen aan de inname via voeding en drinkwater in Nederland, en die in het buitenland het vaakst in bloedserum worden aangetroffen: PFOA, PFOS, PFNA, PFHxS, PFUnDA en PFDA. Uit een inventarisatie bleek dat bestaande PBK-modellen niet geschikt waren voor deze specifieke stoffen. Daarom ontwikkelt RIVM, samen met internationale onderzoeksinstellingen binnen het Europese samenwerkingsverband PARC, nieuwe modellen.

Het eerste resultaat is er al: het PBK-model voor PFOA is ontwikkeld en beschreven in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental International. De modellen voor PFOS, PFNA en PFHxS worden in de loop van 2026 verwacht. Voor PFUnDA en PFDA onderzoekt RIVM nog de mogelijkheden.

Waarom is dit meer dan een technische voetnoot?

Dit onderzoek raakt direct aan hoe drinkwaternormen worden vastgesteld. RIVM gebruikt voor de risicobeoordeling van PFAS sinds 2021 de tolereerbare wekelijkse inname (TWI) van EFSA, gecombineerd met de zogeheten RPF-methode: een Relatieve Potentie Factor waarmee meerdere PFAS-stoffen samen worden opgeteld tot één vergelijkbare risicowaarde. Precies dezelfde RPF-methode, met een vaste factor van 0,002 voor TFA, gebruiken wij bij Okido Water om de PEQ-waarde in de PFAS CHECK te berekenen.

Een goed PBK-model maakt die optelsom nauwkeuriger. In plaats van aan te nemen dat alle PFAS-stoffen zich even snel opstapelen en weer uitscheiden, laat het model per stof zien hoe de opname, verdeling en uitscheiding in de praktijk verloopt. RIVM organiseerde hierover in oktober 2024 al een internationale workshop met experts, mede omdat verschillende partijen vroegen om meer inzicht in de robuustheid van de RPF-methode. RIVM leidde tussen 2024 en 2025 bovendien een werkpakket voor de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over de beoordelingsmethode voor PFAS-blootstelling via voeding, met als voorlopig advies om te rekenen op basis van dosis-additie en dezelfde gezondheidseffecten te groeperen.

Wat betekent dit voor de RIVM-richtwaarde van 4,4 ng/L?

Nog niet direct iets concreets: de huidige richtwaarde van 4,4 nanogram PEQ per liter drinkwater blijft van kracht totdat er nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn die aanleiding geven tot bijstelling. Wel is de verwachting dat naarmate meer PBK-modellen beschikbaar komen, de risicobeoordeling van PFAS-mengsels, waar de meeste mensen in de praktijk mee te maken hebben, preciezer wordt. Dat kan op termijn leiden tot een aangepaste manier van optellen, mogelijk strenger voor sommige combinaties van PFAS-stoffen en soepeler voor andere.

Wat betekent dit voor jou als ouder of aanstaande ouder?

Voor gezinnen met jonge kinderen is het belangrijkste inzicht dat blootstelling aan meerdere PFAS-stoffen tegelijk, via voeding, verpakking en drinkwater, niet één op één bij elkaar opgeteld kan worden alsof het dezelfde stof is. Onderzoek laat een verband zien tussen de opgetelde PFAS-blootstelling en effecten op onder meer het immuunsysteem, met name bij baby's en jonge kinderen die relatief meer eten en drinken per kilo lichaamsgewicht. Naarmate de PBK-modellen vollediger worden, kan RIVM dat risico gerichter in kaart brengen, in plaats van met een generieke aanname te werken.

Wat kun je doen?

Volg de eigen inname niet alleen via nieuws, maar ook via concrete cijfers: check de gratis PFAS CHECK op okidowater.nl voor de gemeten PEQ-waarde bij jouw postcode.

Combineer die kennis met bewustzijn over andere blootstellingsroutes zoals voeding en verpakking, aangezien de RPF-methode uitgaat van de opgetelde blootstelling uit alle bronnen samen.

Overweeg filtratie als de gemeten waarde in jouw omgeving boven de RIVM-richtwaarde ligt, zeker tijdens zwangerschap of met jonge kinderen in huis.

Bronnen

RIVM, Nieuwe wetenschappelijke kennis, PFAS-onderzoeksprogramma (bijgewerkt 30 maart 2026). RIVM, PBK-model PFOA, gepubliceerd in Environmental International. RIVM, Mixture risk assessment approaches to evaluate oral exposure to PFAS: Outputs and recommendations of an expert workshop. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Methodology development for an in-depth assessment of the risk to human health of PFAS from exposure via ingestion.

0 opmerkingen