Ja. En de hoeveelheid verschilt sterk per gemeente, zelfs als je bij hetzelfde drinkwaterbedrijf zit.

Drinkwaterbedrijf PWN levert kraanwater aan een groot deel van Noord-Holland: van Alkmaar en Hoorn in het noorden, tot Haarlem, Zaandam en de Gooi-regio. Maar het water dat bij jou uit de kraan komt, is niet hetzelfde als dat van iemand twee gemeenten verder.

Wat is PFAS en waarom is het een probleem?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die al decennialang worden gebruikt in producten als koekenpannen, regenjassen en blusschuim. Ze zijn gemaakt om niet af te breken. Dat doen ze dan ook niet, niet in de natuur en niet in je lichaam.

Via regen, landbouw en industrie zijn ze in de grond en in het oppervlaktewater terechtgekomen. En zo ook in het drinkwater.

Het RIVM heeft een richtwaarde vastgesteld van 4,4 nanogram per liter, uitgedrukt in zogenoemde PFAS-equivalenten (afgekort: PEQ). Dat is een manier om verschillende PFAS-stoffen met elkaar te vergelijken op basis van hoe schadelijk ze zijn. Boven die grens kan het immuunsysteem bij langdurige blootstelling worden aangetast, zeker bij kinderen. De Europese wettelijke norm ligt veel hoger, op 100 nanogram per liter. Nederlandse drinkwaterbedrijven voldoen aan die wet. Maar de strengere RIVM-richtwaarde wordt in meerdere regio's niet gehaald.

Noord-Holland is daar een duidelijk voorbeeld van.

Hoeveel PFAS zit er in het Noord-Hollandse drinkwater?

Dat verschilt per locatie waar het water wordt gemaakt. PWN heeft meerdere productielocaties en die leveren water aan verschillende gemeenten.

Op de locatie Mensink werd in 2025 op het hoogste gemeten moment bijna 30 nanogram PEQ per liter gemeten. Dat is bijna zeven keer de RIVM-richtwaarde. Ook de locatie Bergen scoorde hoog, met pieken van ruim 20 nanogram PEQ, meer dan vier keer de richtwaarde.

Locatie Andijk zat ook boven de richtwaarde, maar duidelijk lager dan Mensink en Bergen.

En dan is er Laren. Die locatie haalde gemiddeld 2,4 nanogram PEQ per liter, net onder de RIVM-richtwaarde.

Laren en Mensink liggen minder dan veertig kilometer van elkaar. Toch zit er een factor zes verschil in de hoeveelheid PFAS.

Hoe kan dat verschil zo groot zijn?

Het antwoord is simpel: het gaat om de bron van het water.

Mensink, Bergen en Andijk halen hun water op uit het IJsselmeer of uit bronnen gevoed door de Rijn. De Rijn stroomt door industriegebieden in Duitsland en België, waar tientallen jaren PFAS is gebruikt en geloosd. Die stoffen zijn in het rivierwater terechtgekomen en worden meegedragen naar Nederland. PWN filtert dat water zo goed mogelijk, maar PFAS is moeilijk volledig te verwijderen.

Laren werkt anders. Daar wordt diep grondwater opgepompt. Regenwater dat honderden jaren geleden de grond in zakte, lang voordat PFAS bestond. Dat water is van nature veel schoner.

Hetzelfde bedrijf, een wereld van verschil.

Wat betekent dit voor je gezondheid?

Het kraanwater in Noord-Holland voldoet aan de wettelijke normen. Je hoeft het niet te laten staan.

Maar het RIVM adviseert om de blootstelling zo laag mogelijk te houden, zeker voor kinderen, zwangere vrouwen en baby's. Die groepen zijn gevoeliger voor PFAS, omdat de stof werkt per kilogram lichaamsgewicht. Een kind neemt bij hetzelfde glas water relatief veel meer PFAS op dan een volwassene.

In gemeenten waar het water van Mensink of Bergen komt, liggen de waarden structureel boven wat het RIVM aanbeveelt. Dat betekent niet dat je morgen ziek wordt, maar het is wel een reden om te weten wat er in jouw water zit.

Welk water krijg jij?

Dat hangt af van je postcode. Via de gratis PFAS CHECK op okidowater.nl zie je in twee minuten welke PWN-locatie jouw water levert en hoe de gemeten waarden zich verhouden tot de RIVM-richtwaarde.

Wat kun je doen als de waarden hoog zijn?

Als jouw postcode water krijgt van een locatie met hoge PFAS-waarden, is de meest directe stap een waterfilter thuis. Een omgekeerde osmose filter verwijdert PFAS effectief, inclusief de kortketenige varianten die gewone koolfilters laten passeren.

Voor gezinnen met jonge kinderen of een zwangerschap is dit extra het overwegen waard.

Woon je niet in Noord-Holland? Bekijk ook de metingen voor PFAS in het drinkwater van Amsterdam, PFAS in het drinkwater van Rotterdam en PFAS in het drinkwater van Den Haag.

Bronnen:
PWN, drinkwaterrapporten 2025: locaties Mensink, Bergen, Andijk en Laren
Okido Water PFAS CHECK dataset Nederland 2025
RIVM: PFAS in drinkwater

0 opmerkingen