Je hebt er vast iets over gelezen: PFAS, de "forever chemicals" die zich in drinkwater, bodem en het menselijk lichaam opstapelen. Ze heten zo omdat ze bijna niet afbreken. Maar vandaag, 1 juli 2026, publiceert het RIVM onderzoeksresultaten die veel ouders zullen raken.

In de moedermelk van 1.629 Nederlandse vrouwen werd PFAS gevonden. In alle 1.629. En bij 1 op de 5 vrouwen lag de concentratie boven wat als aanvaardbaar wordt beschouwd.

"Dit is wel schrikken," zegt Joke Herremans, coördinator PFAS bij het RIVM. "Je wil niet dat je stoffen die door mensen gemaakt zijn overal terugvindt."

Wat vond het RIVM precies?

Het RIVM testte de moedermelk op 29 verschillende PFAS-verbindingen. In elk monster zat PFAS, zonder uitzondering. De meest aangetroffen stof was PFOS, gevolgd door PFOA: twee van de best onderzochte PFAS-verbindingen, beide gelinkt aan gezondheidseffecten op lange termijn.

Belangrijk detail: TFA (trifluorazijnzuur), een vorm van PFAS die inmiddels in vrijwel al het Europese drinkwater zit en door ECHA recent is aangemerkt als mogelijk schadelijk voor de ongeboren vrucht, is in dit onderzoek nog niet meegenomen. Het RIVM wil dat in toekomstig onderzoek wel doen.

Wat zijn de gevolgen voor baby's?

PFAS in moedermelk kan het immuunsysteem van baby's aantasten. Kinderen die meer PFAS via moedermelk binnenkrijgen, zijn bevattelijker voor infectieziekten. Vaccinaties kunnen minder effectief zijn: eerder onderzoek in de Faeröer eilanden toonde al aan dat kinderen met hogere PFAS-bloedspiegels minder antilichamen aanmaken na inentingen.

Toch borstvoeding geven?

Ja, zeggen het RIVM en het Voedingscentrum allebei. Ondubbelzinnig.

"In moedermelk zitten niet alleen belangrijke voedingsstoffen, maar ook stoffen die juist beschermen tegen ziekten," aldus het RIVM. De voordelen van borstvoeding zijn groot genoeg om zwaarder te wegen dan de PFAS-belasting in de melk, zelfs bij de gemeten concentraties.

Dat wil niet zeggen dat de PFAS er niet toe doet. Het wil zeggen dat het alternatief (kunstvoeding) zijn eigen beperkingen heeft.

Wat kun je doen als je borstvoeding geeft?

Weinig, op het moment zelf. Dat zegt het RIVM eerlijk. PFAS zit al in je lichaam, opgebouwd door jaren van blootstelling via voeding, drinkwater, kleding en verzorgingsproducten. Je niert het niet snel uit: de biologische halfwaardetijd van PFOS en PFOA in het menselijk lichaam is vier tot acht jaar.

Vrouwen die willen weten hoeveel PFAS er in hun moedermelk zit, worden door het RIVM afgeraden om dat commercieel te laten testen. "Je kan niks met de uitslag," zegt Herremans. "Er is op dit moment geen waarde bepaald waarop wij het advies geven om te stoppen met borstvoeding."

Wat kun je wél doen, nu of straks?

De blootstelling begint ruim vóór de zwangerschap. PFAS hoopt zich jarenlang op in je lichaam. Wat je eet en drinkt in de jaren vóór en tijdens een zwangerschap bepaalt mede hoeveel PFAS er in je moedermelk terechtkomt.

Herremans noemt twee concrete dingen: geen eieren eten van hobbykippen, en op bepaalde locaties geen zelfgevangen vis eten.

Maar er is een derde factor die weinig mensen bewust meenemen: kraanwater.

PFAS in drinkwater is een van de meest constante en langdurige blootstellingsroutes. Je drinkt het elke dag. In de meeste grote steden in Nederland ligt de gemeten PFAS-concentratie in drinkwater boven de RIVM-advieswaarde van 4,4 nanogram per liter PEQ. In steden als Rotterdam, Haarlem en Den Haag zit het gemiddelde zelfs drie keer daarboven.

Dit is een bron die je wél direct kunt beïnvloeden.

Hoeveel PFAS zit er in jouw kraanwater?

Via de PFAS CHECK van Okido Water zie je in één oogopslag wat de gemeten PFAS-waarden zijn in jouw watergebied, per productielocatie, vergeleken met de RIVM-advieswaarde en de Deense 4-norm.

Bekijk de PFAS-advieswaarden en wat er in jouw water gemeten is: okido.store/pages/pfas-check

Een omgekeerde osmosefilter onder de gootsteen filtert 90 tot 99 procent van de PFAS-verbindingen uit jouw kraanwater, inclusief kortketenige PFAS-varianten. Als je zwanger wil worden, zwanger bent, of borstvoeding geeft: dit is een van de weinige concrete stappen die je zelf kunt zetten.

Wat verandert er aan het beleid?

Het RIVM pleit voor Europese PFAS-limieten voor voedingsmiddelen en voor regelmatig herhalingsonderzoek naar PFAS in moedermelk. Een Europees PFAS-verbod voor nieuwe toepassingen is in de maak, maar de stoffen die al in het milieu zitten gaan nergens heen.

Vergeleken met eerder, kleinschalig onderzoek zijn de PFAS-concentraties in moedermelk licht gedaald. Dat is positief. Maar "1 op de 5 zit nog steeds boven de norm" is geen conclusie om tevreden over te zijn.

Het RIVM wil voortaan structureel meten. Dat is een stap. Maar meten is niet hetzelfde als beschermen.

Bronnen

0 opmerkingen