PFAS in drinkwater: veilig volgens de wet, maar wat zegt het RIVM? (2026)

Je draait de kraan open en drinkt een glas water. Volgens de wet is dat glas volkomen veilig: het Nederlandse kraanwater voldoet aan alle Europese normen. Maar dan is er het RIVM, dat een richtwaarde hanteert die ruim twintig keer strenger is dan de wet. En dat RIVM zegt: de totale PFAS-inname van Nederlanders is te hoog.

Wat betekent dat eigenlijk? En wat kun jij doen?

Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode

De Europese drinkwaternorm staat een PFAS-concentratie toe van 100 nanogram per liter. Drinkwaterbedrijven gebruiken die grens als maatstaf voor veiligheid, en technisch gezien heeft dat zijn grond.

Maar het RIVM hanteert intern een aanzienlijk strengere richtwaarde: 4,4 nanogram per liter. Die waarde is gebaseerd op de totale blootstelling via zowel voedsel als drinkwater. Dat is de zogenaamde Tolerabele Wekelijkse Inname (TWI): de hoeveelheid PFAS die je gedurende je hele leven wekelijks kunt binnenkrijgen zonder aantoonbare gezondheidsschade.

RIVM-woordvoerder Coen Berends bevestigde onlangs aan Radar dat die totale inname in Nederland 'simpelweg te hoog is.' Toxicoloog Jacob de Boer (VU Amsterdam) vult aan dat de strengere RIVM-richtwaarde later mogelijk nog in de Europese wetgeving wordt opgenomen.

Kortom: de wet hanteert een ondergrens. De wetenschap adviseert strenger. En de werkelijkheid zit er tussenin.

Nederland heeft geen uniform drinkwater. De kwaliteit verschilt per regio, en dat verschil heeft alles te maken met de waterbron.

In provincies als Gelderland en Overijssel winnen bedrijven zoals Vitens hun water uit diepe grondwaterbronnen. Dankzij natuurlijke bodemfiltering liggen de PFAS-concentraties daar beduidend lager. In West-Nederland, rondom de Rijn en de Maas, wordt veel meer gebruik gemaakt van oppervlaktewater. En dat oppervlaktewater ontvangt PFAS via industriele lozingen stroomopwaarts.

Het gevolg: wie in Rotterdam, Amsterdam of Zeeland woont, drinkt structureel water met hogere PFAS-waarden dan iemand in Enschede of Arnhem.

Dit is de zogenaamde postcode-loterij. Je hebt er geen invloed op, tenzij je weet waar jouw water vandaan komt en welke waarden daarin gemeten zijn.

Check gratis de PFAS-waarden op jouw postcode

Waterschappen, gemeenten, provincies, het Rijk: allemaal spelen ze een rol in de waterketen. Niemand pakt de regie.

De kern van het probleem: rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn technisch niet in staat om PFAS volledig te verwijderen. Ze staan aan het einde van de keten en verwerken wat er binnenkomt. Jurjen Jongepier (Unie van Waterschappen): "Zolang stoffen zoals PFAS worden geproduceerd, blijven we dweilen met de kraan open."

Gemeenten en provincies verlenen de lozingsvergunningen aan bedrijven, maar zijn daarin gebonden aan landelijke Rijksregels. Omgevingsdiensten ontberen de specialistische kennis en capaciteit. En de industrie mag legaal lozen zolang de vergunning het toestaat.

Het gevolg? De vervuiling blijft, de drinkwaternormen staan onder druk, en de rekening dreigt bij de consument te landen. Drinkwaterbedrijven waarschuwen dat extra zuivering de waterrekening met 10 tot 25 procent kan verhogen.

De drinkwatersector gebruikt graag het cijfer dat slechts twintig procent van de totale PFAS-inname via drinkwater verloopt, en tachtig procent via voedsel. Dat cijfer klopt op nationaal niveau, maar het verdient een belangrijke kanttekening.

Het is een gemiddelde over heel Nederland, berekend op basis van alle regio's samen, inclusief gebieden waar grondwater weinig PFAS bevat. Voor consumenten in West-Nederland, waar drinkwater afkomstig is van de Rijn of Maas en structureel boven de RIVM-richtwaarde van 4,4 ng/L PEQ ligt, is de bijdrage van drinkwater aan de totale PFAS-blootstelling aanzienlijk hoger dan die 20% suggereert.

Daar komt nog iets bij: de 4,4 ng/L norm is al berekend met de aanname dat drinkwater slechts 20% van de totale inname vormt. Als jouw kraanwater structureel op 22 ng PEQ/L zit, neem je via water alleen al vijf keer de toegestane hoeveelheid in voor die 20%-categorie, nog los van alles wat je via voedsel binnenkrijgt. Het 80/20-argument verzacht het probleem voor de verkeerde groep mensen.

Toxicoloog Jacob de Boer: "Drinkwater is de enige knop waar de overheid nu direct aan kan draaien. Elke nanogram die je daar bespaart, verlaagt de druk op het immuunsysteem direct."

PFAS zit overal: in je pan, je verpakking, je groente. Die bronnen zijn moeilijk te controleren. Je drinkwater is dat wel.

RO600+AMF: maximale PFAS-verwijdering uit je kraanwater

In het Radar-artikel waarschuwt toxicoloog De Boer terecht dat een thuisfilter risico's kent bij slecht onderhoud. Een filter dat niet op tijd vervangen wordt, kan bacterien herbergen, en dat is op de korte termijn gevaarlijker dan PFAS.

Dat is een reeel punt, en we willen het niet wegwuiven. Een goedkoop filterkraantje dat je maanden vergeet is inderdaad geen oplossing.

Maar er zit een groot verschil tussen die categorie filters en een goed onderhouden reverse osmosis-systeem. Het RO600+AMF van Okido werkt met een tankloos systeem met automatische spoeling, waardoor bacterievorming structureel wordt tegengegaan. De filters zijn labgetest op PFAS-verwijdering met resultaten tot 99%. En het systeem geeft aan wanneer vervanging nodig is.

Een filter is geen vervanging van overheidsbeleid. Maar het is wel de meest directe manier om jouw gezinsblootstelling via water te verlagen, nu, zonder op de politiek te wachten.

Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode

Is Nederlands kraanwater veilig om te drinken?

Ja, het voldoet aan de wettelijke Europese norm van 100 ng/L. Maar het RIVM hanteert een eigen richtwaarde van 4,4 ng/L op basis van totale blootstelling via voedsel en water. De totale PFAS-inname van Nederlanders is volgens het RIVM te hoog.

Welke regio's hebben het meeste PFAS in hun drinkwater?

West-Nederland (rondom de Rijn en Maas) heeft structureel hogere PFAS-waarden vanwege industriele lozingen in het oppervlaktewater. Gebieden met diepe grondwaterbronnen, zoals Gelderland en Overijssel, hebben doorgaans lagere concentraties.

Klopt het dat 80% van mijn PFAS via voeding binnenkomt en maar 20% via water?

Dat is een nationaal gemiddelde, inclusief regio's met weinig PFAS in het grondwater. Voor mensen in West-Nederland, waar drinkwater structureel boven de RIVM-richtwaarde van 4,4 ng/L ligt, is de bijdrage van water aanzienlijk hoger. Bovendien: de 4,4 ng/L norm is al afgeleid met de aanname dat water slechts 20% bijdraagt. Als jouw water op 22 ng/L zit, overschrijd je via water alleen al de totale aanbevolen weekinname.

Verwijdert een waterfilter PFAS uit kraanwater?

Niet alle filters zijn even effectief. Actief koolstoffilters werken goed tegen langeketen-PFAS (zoals PFOS en PFOA), maar zijn beperkt effectief tegen korteketen-PFAS en TFA. Een reverse osmosis-systeem zoals de Okido RO600+AMF verwijdert tot 99% van de gemeten PFAS-stoffen, inclusief kortere ketens.

Gaat mijn waterrekening omhoog door PFAS-zuivering?

Drinkwaterbedrijven waarschuwen dat extra zuiveringsinstallaties de waterrekening met 10 tot 25 procent kunnen verhogen. Wanneer en of dit daadwerkelijk doorgevoerd wordt, is op dit moment nog onzeker.

Hoe weet ik hoeveel PFAS er in mijn drinkwater zit?

Via de gratis PFAS-check van Okido kun je op basis van jouw postcode zien welke PFAS-waarden gemeten zijn in jouw regio. De check is beschikbaar voor meer dan 785 postcodes in Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland.

Het goede nieuws: Nederlands kraanwater is wettelijk veilig. Het minder goede nieuws: de wetenschap legt de lat hoger dan de wet, en de totale PFAS-inname van Nederlanders is te hoog. Waar jij woont, bepaalt mede hoeveel PFAS er in jouw glas zit.

Zolang de overheid, industrie en vergunningverleners in een bestuurlijk doolhof draaien, is het slim om zelf inzicht te hebben, en waar mogelijk zelf actie te ondernemen.

Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode

RO600+AMF: maximale PFAS-verwijdering uit je kraanwater

Bronnen: RIVM (rivm.nl/pfas), Radar/AVROTROS (19 maart 2026), Europese Drinkwaterrichtlijn 2020/2184, WHO Guidelines for Drinking-water Quality.

Okido Water is geen medisch bedrijf. Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen professioneel medisch of wetenschappelijk advies.