Je vult een glas water in Hoorn en denkt waarschijnlijk aan het IJsselmeer, niet aan chemische stoffen uit de vorige eeuw. Toch levert PWN, via productielocatie Andijk, water met een PFAS-belasting die structureel boven de RIVM-richtwaarde uitkomt.

Wat zijn de gemeten waarden in Hoorn?

PWN bedient Hoorn en de rest van West-Friesland vanuit productielocatie Andijk, aan het IJsselmeer. Dit zijn de meest recente cijfers (2025), gebaseerd op een volledige PFAS-analyse inclusief TFA:

  • PEQ gemiddeld: 6,87 ng/L
  • PEQ maximaal: 10,04 ng/L
  • Som 20 PFAS: 21,0 ng/L
  • TFA: gemiddeld 1.500 ng/L, maximaal 1.800 ng/L (1,5 tot 1,8 microgram per liter)
  • Deense 4-norm (PFOS+PFOA+PFNA+PFHxS): 3,41 ng/L

Ter vergelijking: de RIVM-richtwaarde is 4,4 ng/L PEQ. Het jaargemiddelde in Hoorn ligt daar 1,5 keer boven, het maximum ruim 2 keer. De EU-norm voor som 20 PFAS is 100 ng/L, die wordt niet overschreden. De Deense 4-norm van 2,0 ng/L wordt met 3,41 ng/L wel overschreden, ruim anderhalf keer de Scandinavische drempelwaarde.

De TFA-waarde is fors: 1.500 tot 1.800 ng/L, een van de hoogste in de PFAS CHECK-database. Met de RPF van 0,002 draagt dat 3,0 tot 3,6 ng/L bij aan de PEQ, net onder de RIVM-advieswaarde van 4,4 ng/L.

Waarom scoort Andijk zo hoog?

Andijk wint water uit het IJsselmeer, via voorzuivering en verdere behandeling. IJsselmeerwater is oppervlaktewater dat wordt gevoed door de IJssel, een aftakking van de Rijn. Dat betekent dat de historische industriële belasting van het Rijnstroomgebied, met tientallen jaren PFAS-gebruik en -lozingen in Duitsland en het Nederlandse rivierengebied, via de IJssel uiteindelijk in het IJsselmeer terechtkomt.

Oppervlaktewater uit een groot, open bekken zoals het IJsselmeer is daarmee kwetsbaarder voor PFAS dan grondwater uit diepe, geïsoleerde lagen. Dat verklaart mede waarom Andijk hoger scoort dan bijvoorbeeld de grondwaterlocaties in Gelderland of Brabant.

Wat doet PWN eraan?

PWN meet PFAS-20, TFA en de PEQ-waarde per productielocatie en publiceert deze in het eigen waterkwaliteitsoverzicht. Het bedrijf voldoet aan de wettelijke EU-norm en investeert, net als andere Nederlandse drinkwaterbedrijven, in aanvullende zuiveringsstappen vooruitlopend op de aangescherpte Europese Drinkwaterrichtlijn.

Wat kun jij doen?

Doe de gratis PFAS CHECK op okidowater.nl en voer je postcode in. Je ziet direct de gemeten waarden voor Andijk en hoe die zich verhouden tot de RIVM-richtwaarde en de Deense 4-norm.

Met een PEQ die structureel boven de richtwaarde ligt, is een omgekeerde osmosefilter voor gezinnen in Hoorn en West-Friesland een concrete overweging. Dat type filter verwijdert 90 tot 99 procent van de PFAS-verbindingen uit kraanwater, inclusief TFA en andere kortketenige varianten die actief koolstof minder goed tegenhoudt.

Is Hoorn een uitzondering, of de norm?

Hoorn hoort met deze cijfers bij de hogere groep binnen de PFAS CHECK-database, in dezelfde orde van grootte als Rotterdam en Den Haag, en lager dan de PWN-locaties Bergen en Mensink die Haarlem en Alkmaar bedienen. Het patroon is consistent: steden die drinkwater winnen uit open oppervlaktewater zoals het IJsselmeer of rivierwater, scoren structureel hoger dan steden op diep grondwater.

Bronnen

  • PWN (2025). Wettelijke kwaliteitsrapportage drinkwater. Productielocatie Andijk.
  • RIVM (2026). PFAS in drinkwater: advieswaarde 4,4 ng/L PEQ. https://www.rivm.nl/pfas/drinkwater
  • Miljøstyrelsen (Denemarken). Grænseværdier for PFAS i drikkevand: 2,0 ng/L (PFOS+PFOA+PFNA+PFHxS).
  • Okido Water PFAS CHECK-database, productielocatie Andijk, rapportjaar 2025.
0 opmerkingen