PFAS in je zonnebrand, mascara en shampoo: wat weet je er eigenlijk van?

Je bent bezig PFAS in je drinkwater te beperken. Maar de kans is groot dat je dagelijks ook PFAS op je huid smeert.

De Amerikaanse toezichthouder FDA publiceerde in januari 2026 een rapport waaruit blijkt dat meer dan 50 PFAS-ingredienten intentioneel zijn toegevoegd aan bijna 1.700 unieke persoonlijke verzorgingsproducten. Het gaat om producten die in 2024 nog actief werden verkocht.

Welke producten bevatten PFAS?

PFAS worden in cosmetica gebruikt om producten langdurig houdbaar te maken, voor een gladde textuur, om waterbestendigheid te verbeteren en voor een lang aanhoudend effect. Producten die dit vragen zijn onder andere: foundation en concealer, waterproof mascara en eyeliner, lippenstift en lipgloss, zonnebrand (met name waterbestendige varianten), shampoo en conditioner met glanseffect, en anti-transpirant en deodorant.

De meest voorkomende PFAS in cosmetica zijn PTFE (polytetrafluorethyleen, beter bekend als teflon) en fluoropolymeer-verbindingen.

Hoeveel PFAS neem je op via huid?

Dit is de eerlijke vraag, en het antwoord is: minder dan via drinkwater, maar niet nul.

Huidopname van PFAS is minder efficient dan via het maagdarmstelsel. Maar sommige PFAS in cosmetica zijn kortketenig of hebben oplosmiddelen die opname vergemakkelijken.

Wat het complexer maakt: cosmetica worden dagelijks gebruikt, vaak op grote huidoppervlakken (zonnebrand op het hele lichaam), en soms blijven ze lang op de huid. Cumulatief over weken en maanden telt dat op.

Voor kinderen geldt een extra overweging: kindercosmetica, zwemzonnebrand en babyverzorging kunnen dezelfde PFAS-verbindingen bevatten. Kinderen hebben een dunner huidbarriere en een andere stofwisseling.

Wat weet de wetenschap?

Een studie gepubliceerd in 2023 vond PFAS-verbindingen in het bloedserum van vrouwen die regelmatig waterproof make-up gebruikten. Het causale verband is nog niet bewezen, maar de correlatie was significant genoeg om verder onderzoek te rechtvaardigen.

De Europese Unie heeft al een verbod aangekondigd op niet-essentieel gebruik van PFAS, inclusief in cosmetica. Wanneer dat van kracht gaat, is nog niet definitief vastgesteld.

Hoe lees je een ingredientenlijst?

Zoek in de lijst op de verpakking naar: PTFE (polytetrafluorethyleen), Fluoropolymer of perfluoro-verbindingen, woorden die beginnen met PFO-, PFD-, PFH- of PFC-, of Teflon (merknaam voor PTFE).

Als je een van deze termen ziet, bevat het product PFAS.

Alternatieven die PFAS-vrij zijn, bestaan voor de meeste productcategorieen. Zoek naar cosmetica met de labels "PFC-free", "PFAS-free" of "fluoride-free" (in de context van waterafstotende behandelingen).

Wat is het totaalplaatje?

PFAS komen van meerdere kanten tegelijk: drinkwater, voedsel, kookgerei, kleding en persoonlijke verzorging. Wetenschappers noemen dit de "total exposure" aanpak: het gaat niet om een enkel product, maar om de som van alle blootstelling.

Dat is ook de reden dat het RIVM een Tolerable Weekly Intake heeft vastgesteld die rekening houdt met alle bronnen samen. De marge die beschikbaar is voor drinkwater is dus afhankelijk van wat je ook via andere wegen binnenkrijgt.

Wat kun jij doen?

Controleer de ingredientenlijst van je dagelijkse producten op PTFE of fluoropolymeer en vervang ze stap voor stap door alternatieven.

Beperk PFAS via drinkwater: doe de gratis PFAS CHECK op okido.store/pages/pfas en zie wat er bij jou uit de kraan komt. Drinkwater is de blootstellingsbron die je het gemakkelijkst kunt aanpakken met een goed filter.

De combinatie van minder PFAS via cosmetica en minder PFAS via drinkwater geeft je de meeste winst.

Bronnen:
EWG, januari 2026: FDA reports over 50 PFAS ingredients intentionally added to 1,700 personal care products | EFSA, 2020: Tolerable Weekly Intake voor PFAS-verbindingen | RIVM: PFAS en gezondheid