Het nieuws klonk alarmerend, maar veel mensen weten niet precies wat ze ermee aan moeten: het RIVM concludeerde na grootschalig onderzoek dat vrijwel alle Nederlanders PFAS in hun bloed hebben, en dat de hoeveelheid bij bijna iedereen de gezondheidskundige grenswaarde overschrijdt. In dit artikel leggen we uit wat dat betekent, wat de bronnen zijn, en wat je als individu kunt doen.

Wat heeft het RIVM precies onderzocht?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) analyseerde 1.500 bloedmonsters van Nederlanders, afgenomen in 2016 en 2017. De uitkomst was duidelijk: 100% van de onderzochten had PFAS in het bloed. Bovendien zat bij bijna iedereen de hoeveelheid boven de zogeheten gezondheidskundige grenswaarde: de drempelwaarde waarbij effecten op het immuunsysteem niet langer zijn uit te sluiten.

Dit was de eerste keer dat er op deze schaal landelijk onderzoek werd gedaan naar PFAS in het bloed van Nederlanders.

Wat zijn PFAS precies?

PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen, een groep van duizenden synthetische chemische verbindingen die al sinds de jaren vijftig wereldwijd worden gebruikt. Ze zitten in anti-aanbaklagen, regenjassen, blusschuim, verpakkingsmateriaal en smeermiddelen. Hun kenmerkende eigenschap is ook hun probleem: ze breken niet af in de natuur en stapelen zich op in het milieu en in levende organismen.

Bij langdurige blootstelling aan hoge concentraties zijn sommige PFAS-varianten in verband gebracht met kanker, schade aan het immuunsysteem, hormonale verstoringen en verminderde vruchtbaarheid.

Hoe krijgen Nederlanders PFAS binnen?

De grootste blootstelling verloopt via voedsel. PFAS zitten in de bodem en het water, en komen zo in groenten, vlees, vis en eieren terecht. Het RIVM wijst ook op drinkwater als bron, al is dat landelijk gezien een kleinere bijdrage dan via voedsel.

De hoeveelheid PFAS in het bloed verschilt per regio. In de omgeving van Dordrecht, waar de fabriek van Chemours decennialang PFOA loosde, werden hogere concentraties van die specifieke variant gevonden. Rond de Westerschelde, waar 3M via de Schelde jaarlijks duizenden kilo's PFAS loosde, was het PFOS-gehalte verhoogd.

Word je er meteen ziek van?

Nee, maar dat is ook geen geruststellend antwoord. Het RIVM stelt zelf dat de gevonden waarden niet betekenen dat iedereen ziek wordt, maar dat boven de grenswaarde effecten op het immuunsysteem niet uit te sluiten zijn. De effecten hangen af van de hoeveelheid PFAS, de duur van de blootstelling en de persoonlijke gezondheidssituatie.

Wat extra zorgwekkend is: RIVM-onderzoeker Joke Herremans benadrukt dat het voor individuen vrijwel onmogelijk is om blootstelling volledig te vermijden, zolang PFAS zo wijdverspreid in het milieu aanwezig zijn. "Dat kan eigenlijk alleen als bedrijven ervoor zorgen dat er minder stoffen in het milieu terechtkomen."

Is er ook goed nieuws?

Ja. Nadat PFOS in 2008 Europees werd verboden, daalde de hoeveelheid in het bloed van Fransen meetbaar. Dat laat zien dat regelgeving effect heeft. Nederland neemt samen met vier andere Europese landen het initiatief om PFAS breed te verbieden in de EU. Op termijn kan dat de blootstelling verlagen.

Wat kun jij doen?

Omdat PFAS zo breed aanwezig zijn, is totale vermijding onmogelijk. Maar er zijn stappen die helpen:

  • Beperk consumptie van eieren van hobbykippen in gebieden met bekende PFAS-vervuiling. Het RIVM heeft hier al meerdere keren voor gewaarschuwd.
  • Let op je drinkwater. Hoewel kraanwater in Nederland aan wettelijke normen voldoet, scoort het water vaak hoger dan het RIVM adviseert voor de gezondheidskundige grenswaarde. Wil je zekerheid? Doe de gratis PFAS CHECK op onze website.
  • Filtreer je drinkwater met een getest omgekeerde-osmosesysteem. RO-filters zijn één van de weinige huishoudelijke technieken die PFAS effectief uit drinkwater verwijderen.
  • Blijf op de hoogte. De PFAS-normering verandert snel. Nieuwe inzichten kunnen betekenen dat aanbevelingen worden aangescherpt.

Bij Okido Water helpen we consumenten om inzicht te krijgen in de PFAS-waarden van hun drinkwater en bieden we oplossingen die daadwerkelijk werken. Geen angst, maar feiten. En waar nodig, actie.

Bronnen: RIVM bloedonderzoek PFAS (2025), NOS nieuws 3 juli 2025, RIVM.nl/pfas

0 opmerkingen