PFAS in het drinkwater van Amsterdam

Amsterdam heeft uitstekend leidingwater, zeggen de folders van Waternet. En formeel klopt dat: het water voldoet aan alle Europese normen. Maar als je inzoomt op de meetdata van de afgelopen twee jaar, vertelt de wetenschap een ander verhaal.

In zowel 2024 als 2025 lag de PFAS-belasting in Amsterdams drinkwater structureel boven de richtwaarde die het RIVM zelf hanteert. In 2024 liep de maximale PFAS-belasting op tot 17,7 ng/L PEQ, meer dan 4 keer de RIVM-richtwaarde. In 2025 lag het gemiddelde op 9,95 ng/L PEQ en de piekwaarde op 13,51 ng/L PEQ, meer dan 3 keer de richtwaarde. Beide jaren ook ruim boven de Deense drinkwaternorm.

Dit artikel legt uit wat die cijfers betekenen, voor wie het relevant is, en wat je kunt doen.

Doe de gratis PFAS-check op jouw Amsterdamse postcode

Wat de meetdata laten zien

Waternet wint het drinkwater voor Amsterdam en omstreken op productielocatie Leiduin. De PFAS-check van Okido Water toont de volgende meetresultaten, gebaseerd op de officiele jaarrapportages van Waternet:

2024 (Waternet, Leiduin)

Som maximaal gemeten 20 PFAS: 28,0 ng/L

TFA (korte-keten PFAS): 1,4 ug/L, boven de signaleringswaarde van 1 ug/L

Maximale PFAS-belasting (PEQ): 17,7 ng/L, 4 keer hoger dan de RIVM-richtwaarde van 4,4 ng/L

2025 (Waternet, Leiduin)

Som maximaal gemeten 20 PFAS: 25,0 ng/L

Gemiddelde PFAS-belasting (PEQ): 9,95 ng/L, meer dan 2 keer de RIVM-richtwaarde

Maximale PFAS-belasting (PEQ): 13,51 ng/L, meer dan 3 keer de RIVM-richtwaarde

Deense 4 PFAS (som van PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS): 7,55 ng/L, voldoet niet aan de Deense norm van 2 ng/L

De conclusie is niet dat 2025 beter of slechter is dan 2024. Beide jaren laten zien dat de PFAS-belasting in Amsterdams drinkwater structureel op een niveau ligt dat het RIVM als te hoog beschouwt.

Wettelijk veilig. Maar wat zegt het RIVM?

Waternet voldoet aan de Europese wettelijke drinkwaternorm. Die staat een PFAS-concentratie toe van 100 ng/L voor de som van 20 soorten PFAS. Ten opzichte van die norm presteert Amsterdam goed.

Maar het RIVM hanteert intern een veel strengere richtwaarde: 4,4 ng/L PEQ. Die waarde is de grens waarbij je totale PFAS-inname via zowel drinkwater als voeding op een acceptabel niveau blijft. Het drinkwater van Amsterdam zit in beide gemeten jaren ruim boven die grens. De wet zegt dat het mag. De wetenschap zegt dat het eigenlijk lager zou moeten.

Vergelijking met de Deense norm

Denemarken hanteert een nationale drinkwaternorm van 2 ng/L voor de som van vier specifieke PFAS-stoffen (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS). Dat is 50 keer strenger dan de Europese wettelijke norm.

In Amsterdam lag de som van diezelfde vier stoffen in 2025 op 7,55 ng/L. Meer dan 3 keer de Deense norm. In Denemarken zou dit drinkwater niet voldoen aan de nationale veiligheidseisen en om die reden ook niet uit de kraan mogen komen.

Dat Nederland een andere afweging maakt, heeft te maken met economische en technische haalbaarheid. Maar het laat zien dat de urgentie van dit onderwerp buiten Nederland goed begrepen wordt.

Waarom is Amsterdam kwetsbaar?

Amsterdam en omgeving worden voorzien van water dat grotendeels afkomstig is uit de Rijn en de Maas. Oppervlaktewater ontvangt continu PFAS via industriele lozingen stroomopwaarts, vanuit Duitsland en verder. Waterbedrijven zuiveren dit water grondig, maar de huidige technieken verwijderen PFAS niet volledig.

Regio's met diepe grondwaterbronnen, zoals Gelderland en Overijssel, hebben doorgaans aanzienlijk lagere PFAS-concentraties. Dat is de geografische realiteit: je postcode bepaalt mede wat er in je glas zit.

TFA, het korte-keten PFAS dat in 2024 boven de signaleringswaarde werd gemeten, is extra lastig. Het is zo klein dat actief koolstoffilters het niet pakken. Alleen reverse osmosis verwijdert TFA effectief.

Voor wie is dit het meest relevant?

Voor de meeste gezonde volwassenen is dit geen reden voor acute paniek. Maar voor een aantal groepen is extra voorzichtigheid verstandig:

Zwangere vrouwen.

Omdat PFAS de placenta kunnen passeren, is blootstelling tijdens de zwangerschap een extra aandachtspunt.

Zuigelingen en jonge kinderen.

Babyvoeding bereid met kraanwater levert per kilogram lichaamsgewicht een relatief hoge PFAS-inname op.

Mensen die al jarenlang in Amsterdam wonen.

PFAS hopen zich op in het lichaam. Wie al twintig jaar Amsterdams kraanwater drinkt, heeft een opgebouwde achtergrondbelasting die hoger ligt dan iemand uit een grondwaterregio.

Doe de gratis PFAS-check op jouw postcode

Wat kun je doen?

Je kunt niet bepalen waar je water vandaan komt. Maar je kunt wel bepalen wat je thuis filtert voordat het in je glas belandt. Er zijn twee bewezen opties. Welke je kiest hangt af van wat je wilt investeren.

Actief koolstoffilter (AKF10)

Een actief koolstoffilter vermindert vooral een deel van de langere PFAS-moleculen. In de praktijk ligt de reductie voor deze stoffen vaak rond de 60%, afhankelijk van gebruik en onderhoud. Het verbetert ook de smaak en geur van leidingwater.

Kanttekening: TFA en andere zeer kleine PFAS-moleculen worden door actief kool nauwelijks verwijderd.

AKF10 actief koolstoffilter

Reverse osmosis (RO600+AMF)

Verwijdert vrijwel alle PFAS, inclusief TFA en kleine moleculen. Tankloos systeem met automatische spoeling elke 6 uur. De ingebouwde AMF-nafilter voegt mineralen na het filteren automatisch terug toe. De meest volledige bescherming voor wie maximale zekerheid wil.

RO600+AMF: maximale PFAS-verwijdering inclusief TFA

Veelgestelde vragen

Voldoet Amsterdams kraanwater aan de normen?

Ja, Waternet voldoet aan de Europese wettelijke norm van 100 ng/L. Maar het RIVM hanteert zelf een richtwaarde van 4,4 ng/L PEQ op basis van gezondheidsonderzoek. Die richtwaarde wordt in Amsterdam structureel overschreden: 4 keer in 2024 (maximumwaarde) en ruim 2 tot 3 keer in 2025.

Is Amsterdams drinkwater gevaarlijk?

Niet in de acute zin. Je wordt er niet direct ziek van. De zorgen gaan over langdurige blootstelling en ophoping van PFAS in het lichaam. Voor kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen en jonge kinderen is extra voorzichtigheid verstandig.

Worden de PFAS-waarden in Amsterdam verbeterd?

Waternet investeert in uitbreiding van de zuiveringscapaciteit. Maar de aanvoer van PFAS via het oppervlaktewater blijft een uitdaging, onder andere via het Amsterdam-Rijnkanaal en stroomopwaartse bronnen. Volledige verwijdering via de centrale waterketen zal naar verwachting nog jaren duren.

Hoe weet ik wat er precies in mijn Amsterdamse water zit?

Via de gratis PFAS-check van Okido Water zie je op basis van jouw postcode de gemeten PFAS-waarden voor jouw leveringsgebied.

Conclusie

Amsterdams drinkwater is wettelijk veilig. Maar wettelijk veilig is niet hetzelfde als voldoen aan de wetenschappelijke richtwaarden die het RIVM en landen als Denemarken hanteren. In zowel 2024 als 2025 lagen de gemeten PFAS-waarden bij Waternet structureel boven de RIVM-richtwaarde van 4,4 ng/L PEQ. De Deense norm van 2 ng/L voor vier specifieke PFAS-stoffen werd in 2025 meer dan 3 keer overschreden.

PFAS hopen zich op in het lichaam. Iedere verlaging van de dagelijkse inname draagt bij aan een lagere totaalbelasting, ongeacht leeftijd of gezondheid. Voor zwangere vrouwen, jonge kinderen en mensen die al jaren in Amsterdam wonen is de urgentie groter. Maar ook voor wie zichzelf gezond acht, geldt dat preventie nu goedkoper is dan herstel later. Een waterfilter thuis is de eenvoudigste manier om de dagelijkse PFAS-inname structureel te verlagen.

Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode