Ja. Uit de meest recente meetgegevens van Waternet blijkt dat het drinkwater uit productielocatie Weesperkarspel, dat een groot deel van de Vechtstreek bedient, PFAS-waarden bevat die ruim boven de RIVM-richtwaarde liggen. Je merkt er niets van als je een glas water inschenkt: het is helder, smaakt normaal en voldoet aan de wettelijke norm. Toch laten de cijfers een ander verhaal zien.

Wat is PFAS ook alweer?

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen: een groep van duizenden door de mens gemaakte chemicaliën die al sinds de jaren vijftig worden gebruikt in onder meer antiaanbaklagen, regenkleding, blusschuim en verpakkingsmateriaal. Het bijzondere, en het probleem, is de extreem sterke koolstof-fluorbinding. Die zorgt ervoor dat PFAS nauwelijks afbreekt in het milieu of in je lichaam. Vandaar de bijnaam forever chemicals.

Wat zijn de gemeten waarden in Weesp?

De cijfers uit de PFAS CHECK-database, gebaseerd op de meest recente wettelijke rapportage van Waternet over 2025, laten voor productielocatie Weesperkarspel het volgende zien:

  • PEQ gemiddeld: 7,46 ng/L
  • PEQ maximum: 13,8 ng/L
  • Som 20 PFAS: 21,0 ng/L
  • Deense 4-norm: 8,74 ng/L

Om dat in perspectief te plaatsen: de RIVM-richtwaarde voor PFAS in drinkwater ligt op 4,4 nanogram PEQ per liter. Het gemiddelde in Weesp ligt daar 1,7 keer boven, de gemeten piekwaarde bijna 3,1 keer. De Deense 4-norm, die een striktere meetlat hanteert voor de vier meest voorkomende PFAS-stoffen en op 2 ng/L ligt, wordt hier meer dan vier keer overschreden.

De wettelijke EU-norm van 100 ng/L som 20 PFAS wordt ruimschoots gehaald: met 21,0 ng/L zit Weesp daar ver onder. Dat is een belangrijk nuanceverschil. Het drinkwater voldoet aan de wettelijke norm, maar zit boven de strengere gezondheidskundige richtwaarde die het RIVM hanteert.

Een deel van deze belasting komt van TFA, de kleinste en meest waterminnende PFAS-variant. Bij een gemeten TFA-gehalte van 0,5 microgram per liter (gemiddeld) en 0,93 microgram per liter (maximum) levert dat, omgerekend naar nanogram per liter en vermenigvuldigd met de RPF van 0,002, een bijdrage van ongeveer 1,0 tot 1,9 ng/L aan de totale PEQ. Dat is zo'n 13 tot 14 procent van het totaal: aanwezig, maar niet de hoofdoorzaak van de score.

Waarom scoort Weesp zo?

Productielocatie Weesperkarspel wint water dat afhankelijk is van de Vechtstreek, een gebied waar oppervlaktewater een rol speelt in de winning. Dat maakt een verschil. Grondwater is van nature beter beschermd tegen verontreiniging van bovenaf, terwijl oppervlaktewaterbronnen gevoeliger zijn voor aanvoer van PFAS uit de wijde omgeving, via rivieren, landbouw en atmosferische depositie.

Dat beeld wordt bevestigd door een onafhankelijk rapport van ingenieursbureau Arcadis aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Daaruit blijkt dat juist bij innamepunten van drinkwaterbedrijven die op oppervlaktewater leunen, waaronder Waternet, PWN, Dunea en Evides, de PFAS-gehaltes structureel tussen de 4 en 14 ng/L liggen. De gemeten waarden in Weesp passen precies in die bandbreedte.

Wat doet Waternet eraan?

Waternet publiceert de PFAS-metingen in de eigen wettelijke waterkwaliteitsrapportages en voldoet daarmee aan de transparantieverplichting. Zoals veel Nederlandse drinkwaterbedrijven staat het bedrijf voor de opgave om op termijn verder te zuiveren. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is de huidige zuiveringstechniek in de meeste gevallen niet effectief genoeg om onder de strenge RIVM-richtwaarde te komen. Aanvullende zuivering, bijvoorbeeld met membraantechnologie, kost naar schatting van onderzoeksbureau Arcadis minimaal tien jaar om op grote schaal te realiseren.

Wat kun jij doen?

Wachten op zuiveringsinstallaties die er over jaren pas staan, is voor de meeste gezinnen geen aantrekkelijk vooruitzicht. Twee dingen helpen wel meteen:

Vul de gratis PFAS CHECK in op okidowater.nl en zie exact welke waarden bij jouw postcode horen, gebaseerd op de productielocatie die jouw water levert.

Overweeg filtratie aan de kraan als de gemeten waarden in jouw omgeving structureel boven de RIVM-richtwaarde liggen. Een reverse-osmosesysteem verwijdert PFAS, inclusief de moeilijk te vangen kortere ketens zoals TFA, tot ver onder de detectiegrens.

Is Weesp een uitzondering of de norm?

Eerder onderzochten we onder meer Amsterdam, Haarlem en Alkmaar: ook daar liggen de PEQ-waarden boven de RIVM-richtwaarde. Weesp voegt zich bij een reeks Nederlandse plaatsen waar oppervlaktewaterafhankelijke winning leidt tot structureel hogere PFAS-belasting dan bij grondwaterwinning. Daarmee is Weesp niet de uitzondering, maar eerder een bevestiging van een patroon dat we in de PFAS CHECK-data steeds weer terugzien bij drinkwaterbedrijven die op oppervlaktewater leunen.

Bronnen

PFAS CHECK-database OKIDO Water, waterkwaliteitsrapportage Waternet 2025 (productielocatie Weesperkarspel). RIVM, richtwaarde drinkwater PFAS: 4,4 ng/L PEQ. Arcadis, rapport aan ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over PFAS bij innamepunten drinkwaterbedrijven. Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), rapportage drinkwaterkwaliteit.

De postcode-koppeling voor dit artikel (Vechtstreek, onder meer Weesp) is gebaseerd op de leveringszone-mapping in de PFAS CHECK-data met confidence-niveau "medium".

0 opmerkingen