Je zet 's ochtends een glas water in Haarlem. Of je vult de waterkoker voor thee. Je gaat er van uit dat het water dat PWN levert goed is. En formeel klopt dat ook: het voldoet aan de wettelijke normen. Maar er is een norm die de meeste mensen niet kennen, die van het RIVM. En die vertelt een ander verhaal.

Ja, er zit PFAS in het drinkwater van Haarlem. En de gemeten waarden liggen aanzienlijk boven wat het RIVM als advieswaarde hanteert.

Wat zijn de gemeten PFAS-waarden in Haarlem?

Haarlem valt onder PWN-productielocatie Mensink. Dit zijn de meest recente meetgegevens (2025), gebaseerd op een volledige PFAS-analyse inclusief TFA:

Locatie Mensink (Haarlem en omliggende gebieden):

  • PEQ gemiddeld: 14,48 ng/L
  • PEQ maximaal: 29,83 ng/L
  • Som 20 PFAS: 35 ng/L
  • TFA: gemiddeld 1.200 ng/L, maximaal 1.300 ng/L (1,2 tot 1,3 microgram per liter)
  • Deense 4-norm (PFOS+PFOA+PFNA+PFHxS): 13,95 ng/L

Ter vergelijking: de RIVM-advieswaarde is 4,4 ng/L PEQ. Het gemiddelde in Haarlem is 3,3 keer dat getal, en het maximum bijna 7 keer.

De EU-norm voor som 20 PFAS is 100 ng/L. Die wordt niet overschreden, maar de RIVM-advieswaarde, die gebaseerd is op gezondheidsrisico's op lange termijn, is een stuk lager.

De Deense 4-norm is een strenge Scandinavische maatstaf voor vier specifieke PFAS-verbindingen (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS), met een drempelwaarde van 2,0 ng/L. In Haarlem wordt die norm bijna 7 keer overschreden.

TFA weegt in de RIVM-berekening mee met een lage relatieve potentiefactor (RPF) van 0,002 ten opzichte van PFOA. Ondanks de hoge kale concentratie (1.200 tot 1.300 ng/L) draagt TFA daardoor maar 2,4 tot 2,6 ng/L bij aan de PEQ, op zichzelf onder de RIVM-advieswaarde van 4,4 ng/L.

Ter referentie: de naburige PWN-locatie Bergen, die Alkmaar en de kuststreek noordelijker in Noord-Holland bedient, meet met een gemiddelde van 11,64 ng/L en een maximum van 20,15 ng/L iets lagere, maar nog altijd ruim verhoogde waarden. Haarlem en Alkmaar delen dus dezelfde problematiek, maar met een eigen, specifieke productielocatie.

Waarom scoort Haarlem zo hoog?

Noord-Holland heeft een specifiek probleem: het grondwater en oppervlaktewater in de regio zijn relatief zwaar belast met PFAS. Dat heeft meerdere oorzaken.

De industrie rond het Noordzeekanaal en het havengebied heeft historisch gefluorideerde stoffen gebruikt. Brandweerscenario's op vliegvelden, industrie en chemische productie hebben decennialang PFAS-houdend blusschuim gebruikt dat in de bodem en het grondwater is terechtgekomen. PWN put water uit duingebieden aan de Noord-Hollandse kust. Duinwater is kwetsbaar voor PFAS die via de zee en neerslag binnendringen.

PWN is zich bewust van de problematiek en werkt aan verdere zuivering, maar de huidige meetwaarden tonen dat het zuiveringsproces de PFAS-belasting niet volledig wegneemt.

Wat doet PWN eraan?

PWN investeert in uitbreiding van zijn zuiveringscapaciteit, waaronder actief koolstoffiltratie. Het bedrijf communiceert transparant over zijn meetresultaten via wettelijke kwaliteitsrapportages.

De wettelijke normen worden nageleefd. De afstand tot de RIVM-advieswaarde is echter groot, en die advieswaarde is gebaseerd op gezondheidsonderzoek naar wat een aanvaardbare blootstelling is op de lange termijn, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen als kinderen en zwangere vrouwen.

Wat betekent dit voor gezinnen, kinderen en zwangere vrouwen?

PFAS hoopt zich op in het lichaam. Je niert het niet snel uit. Kinderen zijn kwetsbaarder dan volwassenen: ze drinken relatief meer water per kilo lichaamsgewicht, en hun organen zijn nog in ontwikkeling. Onderzoek toont verbanden aan, geen bewijs van directe schade bij individuele blootstelling, maar wél een consistente associatie tussen verhoogde PFAS-niveaus in bloed en verstoringen van het immuunsysteem, de schildklierfunctie en cholesterolmetabolisme.

Zwangere vrouwen zijn een bijzondere groep: PFAS passeert de placenta. Verbanden met vroeggeboorte en een lager geboortegewicht zijn beschreven in meerdere studies.

Niemand zegt dat je ziek wordt van het drinkwater in Haarlem. Maar "voldoet aan de wettelijke norm" en "ideaal voor dagelijks gebruik door jonge kinderen" zijn twee verschillende uitspraken.

Is Haarlem een uitzondering, of de norm?

Haarlem staat niet alleen. In het hele PWN-leveringsgebied zijn de waarden hoger dan de RIVM-advieswaarde. Steden als Den Haag (Dunea, locatie Monster: gemiddeld 9,88 ng/L) en Rotterdam (Evides, locatie Kralingen: gemiddeld 14,6 ng/L) laten vergelijkbare of hogere waarden zien.

Het patroon is consistent: grote steden die grondwater of oppervlaktewater gebruiken uit gebieden met historische industriebelasting, meten structureel boven de RIVM-advieswaarde.

Wat kun jij doen?

Eerst weten, dan handelen.

Doe de gratis PFAS CHECK op okidowater.nl en voer je postcode in. Je ziet direct welke productielocatie jouw water levert en wat de gemeten PFAS-waarden zijn in jouw buurt. Zo heb je geen abstracte getallen meer, maar informatie die specifiek op jou van toepassing is.

Overweeg je extra bescherming voor jezelf of je gezin? Een omgekeerde osmosefilter haalt tot 99 procent van de PFAS-verbindingen uit water. Onze experts helpen je bepalen of een filter voor jouw situatie zinvol is en welk model past bij je gebruikspatroon.

Bronnen

  • PWN (2025). Wettelijke kwaliteitsrapportage drinkwater. Productielocatie Mensink (met referentiecijfers Bergen).
  • RIVM (2026). PFAS in drinkwater: advieswaarde 4,4 ng/L PEQ. https://www.rivm.nl/pfas/drinkwater
  • Miljøstyrelsen (Denemarken). Grænseværdier for PFAS i drinkevand: 2,0 ng/L (PFOS+PFOA+PFNA+PFHxS).
  • EFSA (2020). Risk to human health related to the presence of perfluoroalkyl substances in food. EFSA Journal 2020;18(9):6223.
0 opmerkingen