Greenpeace over PFAS in drinkwater: wat zegt de data?

Greenpeace bracht op 22 september 2026 groot nieuws: ruim een derde van de Nederlandse bevolking krijgt kraanwater waarin de gemiddelde PFAS-waarde boven de gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM ligt. Vooral Noord- en Zuid-Holland vallen op. Het onderzoek maakt zichtbaar wat wij bij OKIDO Water al sinds 2024 proberen uit te leggen: je postcode en de herkomst van je drinkwater maken verschil.

De aandacht van Greenpeace voor PFAS in drinkwater is daarom waardevol. Tegelijk roept de presentatie van de cijfers vragen op. Welke individuele PFAS-stoffen zijn per locatie meegenomen? Welke meetmomenten liggen achter één postcodewaarde? En gaat het om een gemiddelde, een maximum of een andere selectie?

Met de PFAS-check van OKIDO Water krijg je daarom niet alleen één kleur of totaalscore. We laten meerdere maatstaven naast elkaar zien, zodat je begrijpt wat er in jouw postcodegebied is gemeten en hoe je die waarden kunt vergelijken.

→ Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode →

Wat meldt Greenpeace over PFAS in drinkwater?

Greenpeace baseert de nieuwe postcodechecker op meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven en koppelt 183 productielocaties aan 4.083 viercijferige postcodegebieden. Volgens de organisatie valt 32 procent van de bevolking in de donkerrode categorie en 4 procent in rood. In beide categorieën ligt het gemiddelde boven de RIVM-richtwaarde van 4,4 nanogram PFOA-equivalenten per liter.

De hoogste gepubliceerde waarde is 14,3 ng/l voor onder andere Zaanstad. Voor Amsterdam noemt Greenpeace 9,3 ng/l, voor Den Haag 8,7 ng/l en voor Rotterdam 6,9 ng/l. Greenpeace adviseert, net als het RIVM en de drinkwatersector, om kraanwater te blijven drinken.

De verantwoording van Greenpeace vermeldt dat meerdere metingen, meestal uit een periode van één tot anderhalf jaar tot eind juni 2026, zijn gemiddeld. De gemeten PFAS zijn met de RIVM-methodiek omgerekend naar PFOA-equivalenten.

Een belangrijke nuance: ng/l is niet hetzelfde als ng PEQ/l

In het publieksartikel van Greenpeace staat bij de gemeentetabel alleen de eenheid “ng/l”. In de technische verantwoording staat dat het om PFOA-equivalenten gaat. De nauwkeurige notatie is dus ng PEQ/l.

Een gewone som in ng/l telt gemeten concentraties direct bij elkaar op. Een PEQ-berekening weegt elke PFAS eerst naar schadelijkheid ten opzichte van PFOA. De RIVM-richtwaarde van 4,4 ng PEQ/l is een gezondheidskundige richtwaarde, geen wettelijke PFAS-20 norm. De wettelijke Europese parameterwaarde voor de som van 20 PFAS is 100 ng/l.

Wat is nog niet zichtbaar in de Greenpeace-data?

Greenpeace legt de hoofdlijnen van de berekening uit, maar de openbare presentatie maakt niet alle onderliggende keuzes per postcode controleerbaar. Niet direct zichtbaar zijn onder meer de individuele stoffen per locatie, alle meetdata, het aantal monsters, de behandeling van rapportagegrenzen en de hoogste PEQ-waarde naast het gemiddelde.

Greenpeace meldt dat drie waterbedrijven aanvullende, niet-publieke gegevens hebben aangeleverd, vooral voor TFA. Dat kan de analyse vollediger maken, maar betekent ook dat een bezoeker de volledige berekening niet uitsluitend vanuit de openbare bronbestanden kan reconstrueren. Dit is geen reden om de uitkomst terzijde te schuiven, maar wel om één postcodewaarde niet als het hele verhaal te zien.

Hoe de OKIDO PFAS-check sinds 2024 meer context geeft

OKIDO Water analyseert sinds 2024 publieke meetgegevens van drinkwaterbedrijven en koppelt die aan postcodegebieden en productielocaties. Daarbij tonen we meerdere uitkomsten naast elkaar.

LB staat voor lower bound. Waarden onder de rapportagegrens tellen daarbij als nul. Door zowel het gemiddelde als het maximum te tonen, zie je ook of een rustige gemiddelde waarde mogelijke pieken verbergt.

Waarom gemiddelde én maximale PFAS-metingen relevant zijn

Een gemiddelde beschrijft het algemene niveau over een langere periode en dempt uitschieters. Een maximum beantwoordt een andere vraag: wat is de hoogste waarde die binnen de beschikbare meetreeks is gevonden? Geen van beide is op zichzelf perfect. Samen geven ze een eerlijker beeld.

PFAS in drinkwater: wat kun je zelf doen?

De eerste stap is niet direct een filter kopen, maar begrijpen welke data bij jouw postcode horen. Controleer de productielocatie, het meetjaar en de verschillende maatstaven. Houd er rekening mee dat een postcodegebied soms mengwater uit meerdere locaties kan krijgen.

Lees ook onze uitleg over wat PFAS zijn en hoe ze in drinkwater terechtkomen en het artikel over PFAS in het drinkwater van Amsterdam.

→ Bekijk onze waterfilters en vergelijk de mogelijkheden →

Veelgestelde vragen

Gebruikt Greenpeace de RIVM-methode voor de postcodechecker?
Ja. Greenpeace schrijft dat de gemeten PFAS met de RIVM-methodiek zijn omgerekend naar PFOA-equivalenten. De openbare verantwoording toont alleen niet alle invoerwaarden en details per postcode.

Wat betekent 4,4 ng PEQ/l?
Het is de indicatieve gezondheidskundige drinkwaterrichtwaarde van het RIVM. Verschillende PFAS worden naar relatieve schadelijkheid gewogen en daarna als PFOA-equivalenten opgeteld.

Waarom toont OKIDO zowel een gemiddelde als een maximum?
Het gemiddelde beschrijft het algemene niveau in de meetperiode. Het maximum laat zien welke hoogste waarde binnen de beschikbare metingen voorkwam.

Wat is de Deense PFAS-4 norm?
Denemarken hanteert 2 ng/l voor de som van PFOA, PFOS, PFNA en PFHxS in drinkwater. Dit is een ongewogen som en geen PEQ-berekening.

Wat is de Europese PFAS-20 waarde?
De Europese parameterwaarde is 100 ng/l voor de som van twintig aangewezen PFAS. Dit is geen PEQ-waarde.

Kan ik via mijn postcode exact weten wat vandaag uit mijn kraan komt?
Nee. Een postcodecheck is gebaseerd op beschikbare meetgegevens en een koppeling aan productielocaties. Zie de uitkomst als een onderbouwde indicatie, niet als een realtime kraanmeting.

Conclusie: Greenpeace bevestigt het probleem, extra context helpt

Het onderzoek van Greenpeace zet PFAS in drinkwater terecht opnieuw op de agenda. De uitkomst sluit aan bij wat OKIDO Water sinds 2024 in publieke meetgegevens ziet. De Greenpeace-check maakt het onderwerp toegankelijk. De OKIDO PFAS-check voegt daar PEQ gemiddeld, PEQ maximaal, de Deense som-4 en maximaal gemeten PFAS-20 aan toe.

→ Doe gratis de PFAS-check op jouw postcode →

→ RO600+AMF: maximale PFAS-verwijdering →

Bronnen: Greenpeace, RIVM, ILT en de Deense Milieudienst. Volledige bronverwijzingen staan in het publicatiepakket.

Okido Water is geen medisch bedrijf. Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen professioneel medisch of wetenschappelijk advies.